حسن بن محمد بن حسن اشعرى قمى ( مترجم : تاج الدين حسن بن بهاء الدين قمي )
پيشگفتار 63
تاريخ قم ( طبع مرعشى ) ( فارسى )
دستخط او مىباشد . « 1 » 12 - نسخه آستانه مقدسه حضرت معصومة عليها السلام ، به شماره 4 : 73 - 6010 ، به خط نستعليق شكسته ، در 188 برگ ، بتاريخ شوال 1300 قمرى . « 2 » 13 - نسخهء كتابخانه ملك ، به شماره 3913 ، به خط نستعليق شكسته ، در 139 برگ ، از خطوط قرن 13 قمرى . « 3 » 14 - نسخه كتابخانه ملى ايران ، به شماره 2025 ، به خط نستعليق ، در 218 برگ ، بتاريخ 1313 قمرى « 4 » 15 - نسخهء مؤرخ سال 1001 قمرى ، كه در مقدمه كتاب قم ، چاپ سيد جلال الدين تهرانى به آن اشاره شده ، و از محل نگهدارى آن آگاهى نداريم . گر چه ميان نسخههاى سابق الذكر تفاوتهاى عمدهاى - بجز آنچه كه بطور طبيعى ميان نسخههاى متعدد يك كتاب ، از نسخه بدل ، و تحريف برخى كلمات ، و افتادگيهاى صفحات پايانى ، و جز اينها از عوارض طبيعى نسخهبردارى كاتبان پيش مىآيد ، و جز يك مورد كه بدان اشاره خواهد شد - ديده نمىشود ، اما دكتر سيد حسين مدرسى طباطبايى ، مىگويد : ( نسخ موجود ترجمه كتاب قم تا آنجا كه ديدهايم ، به دو اصل بازگشت مىكند : نسخهء ( آ ) : كه چندين نسخه بر اساس آن در دست است ، اين نسخهء تا چند صفحه از آغاز باب پنجم را داراست ، و با نسخهء ( ب ) كه پس از اين ياد مىشود پارهاى جدايىها ، و در برخى موارد بر آن افزودههايى دارد ، كه يك نمونه آن نامه صاحب بن عبّاد به أبو الحسن موسى بن احمد رضوى نقيب قم ، كه جاى آن سطر 16 صفحه 220 نسخهء چاپى است ، پس از عبارت :
--> ( 1 ) . فهرست نسخههاى خطى دانشكده ادبيات : 76 ( 2 ) . فهرست آستانه حضرت معصومه عليها السلام : ص 85 ( 3 ) . فهرست نسخههاى خطى كتابخانه ملى ملك : ج 2 / 88 ( 4 ) . فهرست كتابخانه ملى ايران : ج 5 / 23